De oprichting van Oranje Boven Schoonhoven
Hoewel de Schoonhovense Oranjevereniging officieel werd opgericht op 17 januari 1928, vierde men het 50-jarig jubileum in augustus. De wortels van de vereniging liggen namelijk in de zomer van 1927. Op 17 augustus van dat jaar verscheen er een vurig ingezonden stuk in de Schoonhovensche Courant. Het was een dringende oproep om een Oranjevereniging op te richten:
“Het lijkt wel of men in Schoonhoven afgedaan heeft met Oranje feestvieren. Wel denkt men aan een groot festival op 20 augustus, maar 31 augustus zal weer onopgemerkt voorbijgaan. Na de jubileumfeesten van 1923 is hier niets meer gedaan om den dag van 31 augustus, die in de Schoonhovense doofpot geraakt is, te herdenken. Dit is voor het Oranjegezinde stadje een schande. Een permanent comité moet opgericht worden om de verjaardag van het Koninklijk Huis op waardige wijze te vieren. Ongetwijfeld zullen de plaatselijke zang- en muziekverenigingen hun medewerking verlenen. Gerust zonder veel kosten komt de dag vol. En daarom nu nog aangepakt.
Ondergetekenden roepen alle Oranjegezinden op, om op donderdag 18 augustus om 8 uur ’s avonds bij Van Asperen (nu: Belvédère) te komen om een permanent comité op te richten en zoo ieder jaar feest te vieren, ter ere van ons oud en geëerd Oranjehuis”.
De initiatiefnemers achter deze oproep waren tien Schoonhovense heren: B.J. Teyinck, G. Bouwmeester Jr., R. van Blokland, C.M. Malingre, P. Stokvis, J. Slager, C. van Willenswaard, J. Valkenburg Jr., A. Brink en J. Niekerk Jr.
Hun hartenkreet had succes. De volgende avond zat hotel Belvédère bomvol Oranjeliefhebbers. Onder leiding van voorzitter B.J. Teyinck kwam er direct een grote gift binnen, wat ook de andere aanwezigen inspireerde om de portemonnee te trekken. Omdat het totale budget nog te klein was om echt groots uit te pakken, gingen de comitéleden met een intekenlijst langs de deuren. Zo kreeg iedere Schoonhovenaar de kans om “een penningske te offeren” voor de feestelijkheden. Er werd een voorlopig comité gevormd, met het doel om snel een officiële vereniging op te richten.
Nog geen veertian dagen later was het al feest in de Zilverstad! De avond vóór Koninginnedag begon warm met een concert van de Rooms-Katholieke muziekvereniging TOAGENO. De volgende ochtend vroeg trokken herauten in Oud-Hollandse klederdracht door de straten. Om 09:00 uur zongen de schoolkinderen een aubade voor het stadhuis, waarna ze allemaal een herinneringsglas met de beeltenis van Koningin Wilhelmina en een traktatie kregen. Op het Doelenplein barstten de kinderspelen los en ’s middags genoot de stad van volksspelen en muziek van vereniging TAVENU. De dag werd sfeervol afgesloten met een lampionoptocht.
De Schoonhovensche Courant schreef op vrijdag 2 september 1927 vol lof:
“Het comité dat in zo’n korte tijd dit feest samenstelde, heeft eer van zijn werk en wij spreken dan ook de verwachting uit, dat er hiervan een stoot uitga, waardoor er spoedig een flinke blijvende Oranjevereniging gevormd zal worden”.
De officiële oprichting
Op 7 oktober 1927 volgde een vergadering in Hotel á la Station. Hoewel de opkomst matig was, stroomden de steunbetuigingen binnen. Er worden circulaires verspreid waarmee inwoners lid konden worden voor tien cent per maand. Op 17 januari 1928 was het zover: tijdens een vergadering in hotel Belvédère werd de vereniging officieel opgericht. Hoewel er toen maar liefst 274 leden waren, was de opkomst die avond erg laag. De heer J. van Oostende werd gekozen tot de allereerste voorzitter van Oranjevereniging ‘Oranje Boven’. Het doel was helder:
“Het aankweken der liefde tot ons vorstenhuis en het feestelijk gedenken van den verjaardag van koningin Wilhelmina en eventueel andere nationale gedenkdagen”.